Øybuane finn ikkje gullet!

 

Her gøymer Randulf og drengene gullet. Sjå månestråla midt i nøklaholet. Teikning av
Svein Skarbøvik.

Kor har desse øybuane vore i alle år? Ingen av dei har greidd å finna den store gullskatten på holmen rett over sundet frå Skartveit. Dette burde jo vera enkelt for eit menneske med tak i. Heilt klart at det må vera noko i det. Det heiter ikkje Gullholmen for løye.

Eg skal dra til næraste bokhandel og kjøpa meg almanakk. Oppskrifta er enkel: Når det er fullmåne klokka 12 om natta, skin månen rett inn i nøklahålet på gullskrinet. Då er det jo berre å setja seg til inne på Halsnøynå på ein høveleg plass og studera månalyset. Det blir ikkje mange netter før eg har funne gullet.

Dette har dei gått rundt og visst ute på øyane i aldri så mange år utan å ha funne skatten. Det er berre ei vekes tid sidan eg blei klar over denne gullskatten.

Ei svær historiebok frå øyane.

På julafta trudde eg det var nokon som ville halda hekkan med meg og hadde pakka inn ei betonghella i julapapir og lagt den under julatreet.

Men veit du kva det var? Eit svært marakkel av ei bok: Historia om Finnøy, Fogn, Talgje, Halsnøy, Bokn og Byre, sto det utanpå permen på boka som eg fekk av sonen min, Bjørn.

Det kan heilt sikkert seiast mykje rart om meg, men finnøybu er eg ikkje. Rett nok har eg vore på øyane både nå og då og eg skal ha ei oldemor som kom frå Varland på Fogn til Svadberg i Årdal i si tid. Men elles er eg heilt uhilda. Men eg kjenner forfattaren, Birger Lindanger, slik passeligt. Han studerte i Bergen samtidig med meg.

Den sværa og uhamsliga boka blei liggjande uåpna til over nyttår. Men då gjekk eg til verks. Eg åpna boka og starta: Men det er ikkje "sex and crime" som er tema i denne boka. Den startar med dei fyrste istider for aldri så mange tusen år sidan og arbeider seg sakte, men sikkert utover. Eg har begrensa meg til to-tre sider kvar dag. Og det gjekk minst ei veka før mine heimtrakter kom ut or isen.

Kan du tenkja deg? Dei dreiv med reinsdyrjakt i hundrevis av år der ute på øyane. Dette trudde eg var eit spesialfelt for oss som var skikkeligt innante. Tomater og agurker var meit passande for dei etterkvart.

Så var det dette gullet. I si tid hadde dei sin egen konge på Halsnøy. Kong Randulf. Det er berre så vidt eg trur det. Men han drog på vikingferd til Skottland og røva med seg ein mengde gull heim igjen. Det likte ikkje dei gjerrige skottane. Dei kom setjande etter han for å få tak i verdiane sine. For å berga gullet plasserte han det i eit skrin og grov det ned på det som seinare er blitt heitande Gullholmen.

Gulholmen sett frå Skartveit (Foto: Seilmagasinet)

Og så var det dette med månen og nøklahålet og så vidare.

Skottane kom til øyane slo Randulf i hel i Engjavigå på nordsida av Halsnøy, står det i boka. Men gullet fann dei ikkje.

Dei var någen sobeleistar desse småkongane frå Finnøy. Trur du ikkje dei var med på å ta livet av Heilag Olav på Stiklestad. Ein som dei kalla Aslak frå Finnøy var ein av leiarane. Ikkje rart dei er blitt så kristelege på Finnøy i nyare tider.

I denne kjølen får eg halda fram å lesa i øya-historia. Når det mildnar, skal eg studera almanakka og finna ut akkurat retta øyeblikket for å finna nøklahålet på Gullholmen.

PS. Ein kritisk merknad. Etter mi meining er det litt for mange korrektur-feil i den elles flotte boka. DS.