søndag 22. oktober 2017

Andor forvandla fyllikar til flinke fagfolk

99-årige Andor Andersen er stadig i full vigør. Svigersonen Ståle Julius
Olsen har skreve bok om ein original saudabu. 


- Nei. Du får ikkje ei krone i forskot før du er edru og kjem deg i arbeid, svara Andor Andersen då ein av arbeidstakarane hans som var ute på ei langvarig fyllekule, kom på ustøe bein heim til sjefen og ville ha pengar.

Då blei han truga med juling.

- Det er greit. Eg må berre få på meg skorne først, svara Andor.

Det gjorde utslaget. Mannen tumla ned trappa med eidar og forbanningar over den lumpne arbeidsgjevaren.

Andor let ikkje saka liggja. Same kveld drog han heim til kona til mannen og fekk vita at han hadde vore ute på rangel i over ei veke.   Ho visste ikkje si arme råd. Mannen drakk opp heile løna. Ho hadde knapt pengar til mat.

Det forsto Andor og gav kona eit pengebeløp som forskot.

Neste måndag stilte mannen på jobb. Full av anger og unnskylda handlemåten sin.

Saudabuen Andor Andersen blir 100 neste år. Han var ein ekte arbeidsmann i heile sitt yrkesaktive liv og dreiv sitt eige entreprenørfirma i bygda i mange år. 99-åringen er stadig frisk og oppegåande. Som 17-åring fekk han sin første jobb som anleggsslusk på Fivelandsvegen.

Grunnen til eg fortel alt dette: Svigersonen til Andor, Ståle J. Olsen, har skrive bok om mannen som vel må kunna seiast å vera ein original på ein flott måtte. Den stakk han til meg då eg for ei vekes tid sidan.

Litt spesielt å skriva biografi om far til kona, kan du seia. Men eg tykte det var ei interessant og velskriven bok. Blei rett og slett rørt opp til fleire gonger medan eg les. Rett nok kjende eg til både Andor og  svigersonen frå før. Som Aftenblad-journalist i Sauda frå 1978 til 1980 budde eg i Kalhagen og var nabo utan at eg blei særleg kjend med entreprenøren. Men eg var klar over at Aftenbladet sin "journalist-bolig" var barndomsheimen til Andor og syskena hans.

Boka med tittelen "Andor arbeidsmann" gav meg eit godt innblikk i ein tøff oppvekst i mellomkrigstida i Sauda med arbeidsløyse, tjukk røyk og  sjukdom i familien. Det var lite pengar i familien, men mykje kjærleik og omsorg for kvarandre. Mora Ingeborg blei enke i 1938 og satt åleine med ansvaret for fem born.

Året etterpå, i 1939, blei Andor gift med Agnes frå Imsland. Dei fekk tre ungar. Men lukka blei kortvarig. Ho var knapt kommen heim frå sjukehuset med det tredje barnet før ho blei sjuk og døydde i august 1943. Andor Andersen blei som 25-åring enkemann med tre små barn. Den unge mannen blei lamma av sorg.

Men det gjekk ikkje altfor lang tid før han fekk ny kone. I 1945 blei han gift med Ada. Dei fekk fem døtre.

Morbror Knut Fløgstad var betongentreprenør. Her fekk Andor jobb. Etterkvart fekk han tilbod om å overta firmaet, men avslo. Han ville ikkje bli sjef. Først i 1959 blei han sjef i sitt eige firma. Samstundes blei han lokalpolitikar. Han sat i både kommunestyre og formannskap for Arbeiderpartiet.

På det meste hadde entreprenøren opptil tjue mann i arbeid. Omtrent halvparten av dei var folk som ikkje hadde vore i arbeid utan at Andor følte ansvar for dei som sto i fare for å falla utanom arbeidslivet. Opplevingane hans frå 1930-åra hadde sett sterke spor og han såg det som si oppgåve å få så mange som råd i arbeid. Han følte nok også eit visst press både frå arbeidskontoret og sosialkontoret for å få desse i arbeid. Han visste også at mange av dei var flinke arbeidsfolk viss dei heldt seg unna alkoholen.

Om alkohol-problema var spesielt store i Sauda enn i ein større by? Truleg ikkje. Men det var lett å sjå folk i eit gjennomsiktig industribygd-miljø.

Ein måndag på 1970-talet mangla "Raymond". Rykta gjekk om at han hadde rava rundt i Sauda i helga. Andor tok affære:

Ein av dei andre karane fekk ordre: Gå og kjøp to flasker øl. Dra heim til "Raymond" og få han på beina. Me treng han på jobb.

"Medisinen" gjorde nytta. Mannen kvikna til og kom seg på jobb same dag og var edru resten av veka.

Slik var Andor, fortel svigersonen.

Sjølv om Ståle Julius Olsen er svært inhabil, har han skreve ei interessant og truverdig bok som eg hadde stor glede av å lesa. Tvilar på om du treng å vera saudabu for å lesa den med utbytte.

Boka kom ut i fjor. Viss du er interessert i få tak i den, er det sikkert råd med det.

Her er mailadressa til forfattaren: stale.julius@gmail.com










Ingen kommentarer:

Legg inn en kommentar